Katoen is beter dan synthetisch garen!

Gepubliceerd: 9 juni 2020 · Laatst bijgewerkt: 17 september 2026

Toch? Of misschien toch niet? Net als veel andere mensen dacht ik tot voor kort dat katoen beter was voor het milieu dan synthetisch garen. De uitspraak boven deze blog was dan ook de mijne.

Maar klopt dat wel? Is katoen nou echt beter voor het milieu dan synthetisch garen? Om daar eens naar te kijken neem ik jullie mee in de productieprocessen van beide soorten garen. Dus van zowel katoen als synthetische garens zoals acryl.

De productie van synthetische garens

Om de voors en tegens goed in kaart te kunnen brengen ga ik je kort even meenemen in het productieproces van synthetische garens. Met synthetische garens bedoel ik trouwens garens die gemaakt zijn van bijvoorbeeld acryl, polyester en nylon.

Er zijn eigenlijk drie verschillende processen die gebruikt kunnen worden bij het maken van synthetische vezels. Twee daarvan zijn een chemisch proces en de derde is een fysisch proces.

Smeltspinnen is een fysisch proces, terwijl droog- en natspinnen chemische processen zijn. Het verschil zit er dan vooral in dat er bij droog- en natspinnen chemische stoffen gebruikt worden om de kunststof korrels op te lossen, terwijl bij smeltspinnen de korrels gesmolten worden door middel van hitte.

Het smeltspinnen heeft binnen de industrie de voorkeur, omdat dit het makkelijkst te regelen is. Gelukkig is dit ook het meest milieuvriendelijke proces. Er worden bij smeltspinnen namelijk geen chemicaliën gebruikt, waardoor de chemische belasting voor het milieu beperkt is. Maar daarentegen wordt er wel veel energie gebruikt bij dit spin proces.

Tegenwoordig worden de chemische stoffen die bij nat- en droogspinnen gebruikt worden zoveel mogelijk teruggewonnen. Dit gebeurd natuurlijk ook onder druk van milieubewegingen. Want deze stoffen zijn enorm schadelijk voor het milieu, mens, dieren en planten.

Het productieproces van katoen

Om een goede vergelijking te maken ga ik ook wat vertellen over de teelt en productie van katoen garens. Zodat je zelf ook kunt zien dat dat niet altijd zo groen is als we vaak denken (en hopen?).

Katoen komt van een plant

Oké, duuuh, maar ik noem het toch even, want dit is een groot deel van waarom het niet zo duurzaam is als we graag zouden willen.

Katoen komt dus van de katoenplant. Rijpe katoen, die zeer kenmerkende witte bollen, worden geoogst met een plukmachine. Daarbij worden er van allerlei middelen gebruikt gemaakt om de verontreiniging van bladeren en takjes zo klein mogelijk te houden.

Het geplukte katoen wordt daarna van de ene naar de andere plek gebracht om het verder te verwerken tot mooie garens.

De verschillende processen waar het katoen doorheen gaat van oogst tot bolletje garen zijn:

Plukken
Pluis, korte vezels en verontreinigingen verwijderen
Kammen
Kaarden
Spinnen
Bleken
Verven

En voor elk van deze processen wordt de katoen dus naar een andere locatie gebracht, vrijwel nooit vindt alles binnen één fabriek plaats. Soms vinden de verschillende productieprocessen die nodig zijn zelfs in verschillende landen plaats.

Katoen is een moeilijke plant om te telen

En dit is vooral waar de problemen met katoen de kop op steken. Katoen is gewoon heel moeilijk om te verbouwen. Het wordt vrijwel altijd in een monocultuur verbouwd. Dat houdt in dat het enige dat verbouwd wordt op dat stuk grond te katoenplant is. Dat zorgt er dan weer voor dat de plant zeer gevoelig wordt voor plaagdieren en ziekten. En om dat op te lossen wort er weer veelvuldig gebruik gemaakt van onkruidbestrijding en pesticiden.

Ook heeft de katoenplant bijzonder veel water en mest nodig. Het is dus absoluut geen makkelijke plant om te laten groeien. Het is zelfs een zeer dorstige plant! Voor één kilo katoen is ongeveer 10.000 liter water nodig!

Bewerkingen om het garen mooier te maken

En als je dacht dat ik er dan al was, nope, er komt nog een stukje..

Want ruwe katoen is licht crème van kleur. Daarom is het vaak eerst nodig om het te bleken voor het geverfd kan worden. Anders komt de kleur niet goed over op het katoen.

Daarnaast wordt haakgaren vaak verwerkt tot gemerceriseerd katoen. Je weet wel, dat mooie glanskatoen! Dit bestaat nog steeds voor 100% uit katoen, maar heeft een speciale behandeling gehad.

Het wordt dan onder trekspanning blootgesteld aan natriumhydroxide. Hierdoor veranderen de vezels van structuur en krijgt het meer glans. Ook krimpt het dan minder en neemt het de verf beter op, waardoor je minder kleurverlies krijgt bij wassen.

Dus? Is katoen beter dan synthetisch garen?

Hmm, nou ik vind eigenlijk van niet als ik het zo schrijf. Beiden hebben hun eigen knelpunten.

Synthetische garens hebben een duidelijke milieubelasting door het gebruik van chemicaliën en energie bij het productieproces. Maar bij katoen wordt weer veel water en ook de nodige chemicaliën gebruikt.

Hoge CO2 belasting van katoen

De CO2 belasting van katoen is ook heel hoog. Er wordt geschat dat de productie van één kilo katoen het milieu met ongeveer 40 kg CO2 belast. Dat is zelf vele malen hoger dan de productie van één kilo polyester wat op 'maar' 5 kg CO2 geschat wordt.

Dit heeft waarschijnlijk vooral ook te maken met het feit dat katoen de hele wereld over gaat voordat het in de winkel ligt. Dit draagt natuurlijk allemaal bij aan de CO2 uitstoot!

Ook het bleken en verven van het katoen is een grote milieu belasting. Soms worden de vezels nog behandeld met natriumhydroxide en ook de bleek en verfstoffen zitten vol met schadelijke stoffen voor mens en milieu.

Hoge chemische belasting van synthetische garens

Maar ook synthetisch garen is niet onschuldig. Er worden steeds meer onderzoeken gedaan en steeds meer opgemerkt dat er enorm veel microdeeltjes van synthetische garens in het afvalwater, zeewater en grondwater zitten. Ook worden er steeds meer microplastics in de mens zelf, en zelfs pasgeboren baby's gevonden.

Daarnaast worden de synthetische garens gemaakt met processen die belastend zijn voor het milieu. Of omdat er gebruik gemaakt wordt van chemicaliën, of omdat er veel energie nodig is om het te kunnen maken.

Toch zijn synthetische garens relatief goedkoop om te maken, en dat maakt ze vaak goedkoop om te kopen. Hierdoor zijn ze vaak erg populair onder handwerkers met een klein budget.

Maar synthetische garens zijn, hoe zacht, goedkoop en mooi ze ook zijn, uiteindelijk gemaakt van kunststof als grondstof.

Cora-SuzanneFotografie-64

Wat is uiteindelijk beter?

Nou ja, er is dus niet zo goed te zeggen of katoen of synthetisch garen nou beter is. Beiden hebben ze zo hun probleempunten op het gebied van milieuvriendelijkheid.

Daarom kan ik eigenlijk maar één ding zeggen: kies voor milieuvriendelijk!

Wat is dan wel milieuvriendelijk?

De meest milieuvriendelijke optie die je kunt kiezen is door geen nieuwe grondstoffen te laten gebruiken. Daarmee wordt er zoveel mogelijk bespaard en wordt er minder weggegooid. Daarom ben ik een grote voorstander van gerecycled garen!

Gerecyclede acryl en katoen

En dan bedoel ik niet om je oude trui uit te trekken en opnieuw tot bolletjes te draaien en te gebruiken om mee te haken of breien. Al kan dat natuurlijk wel!

Nee ik bedoel kiezen voor garens die bewust gecreëerd zijn. Die gemaakt zijn van gerecycled materialen. Bij voorkeur zelfs aangegeven met een recyclings keurmerk zoals GRS.

Er zijn namelijk echt mooie gerecyclede katoen en acryl garens op de markt!

Het merk Hoooked werkt vrijwel alleen met gerecyclede materialen, maar ook het Finse merk Lankava heeft hun eigen milieuvriendelijke, gerecyclede garens. Maar zelfs heel bekende merken zoals Scheepjes zijn hier steeds meer mee bezig. Zo hebben zij verschillende garens die gemaakt zijn van deels gerecyclede polyester of katoen.

Op het gebied van acryl ben ik echt fan van de Amazing garens van Yarn and Colors. Ook nog eens beschikbaar in 3 verschillende diktes!

Biologische katoen

Kun je niets gerecycled vinden dat voor jouw project werkt? Dan kun je ook nog kijken naar biologische katoen. Dat zegt weinig over de CO2 uitstoot en het water gebruik tijdens het verbouwen van het katoen, maar er wordt geen gebruik gemaakt van chemische ongedierte- en onkruidbestrijding.