5 duurzame alternatieven voor katoen en synthetisch garen

Het maken van duurzame keuzes is echt heel belangrijk voor mij. Zo ook in mijn hobbies en bedrijf. Daarom ben ik al sinds 2020 op zoektocht naar milieuvriendelijkere keuzes in mijn garen.

In mijn zoektocht ben ik er achter gekomen dat katoen dus niet zo goed is voor het milieu. Synthetische garens ook niet. Daarom wil ik deze twee soorten garen eigenlijk nog zo min mogelijk gebruiken. Maar wat zijn dan wel duurzame alternatieven voor katoen en synthetisch garen? Ik ben op een zoektocht gegaan en heb vijf alternatieven gevonden!

Alternatief 1: bamboe als alternatief voor katoen

Ik zie bamboe echt als een tof alternatief voor katoen garen. Bamboe garens zijn, hoe kan het ook anders, gemaakt van bamboevezels. Dit geeft een lekker zachte draad. Het ademt goed en is een temperatuur regulerende vezel. Ook heeft het net als katoen een groot absorptie vermogen.

Teelt en bewerkingen

Bamboe groeit snel en heeft weinig water nodig. Bamboe kan tot wel één meter per dag groeien, en dat maakt het een duurzame vezel. Het neemt ook 35% meer CO2 op dan gewone bomen. Bamboe wordt zonder gebruik van pesticiden geteeld. Er zijn wel wat chemicaliën nodig om uiteindelijk een lekker zacht garen te krijgen. Sommige bamboe garens zijn gecombineerd met acryl om het minder snel te laten slijten. Of het is gecombineerd met katoen. 100% bamboegaren is vrij zeldzaam, maar bestaan wel.

De kanttekening bij bamboe is wel dat je op moet letten met welk productieproces er gebruikt wordt. Ze zijn niet allemaal even schoon en milieuvriendelijk.

Alternatief 2: eucalyptus als alternatief voor katoen

Eucalyptus garen kan als duurzaam alternatief voor katoen gebruikt worden. Het is een zachte vezel en 100% plantaardig. Eucalyptus vezels hebben net als katoen een groot absorptie vermogen. 

Duurzame eucalyptus vezels komen van eucalyptus bomen in duurzaam onderhouden Europese bossen. En daarnaast word het in een gesloten lus geproduceerd: alle gebruikte materialen worden ook hergebruikt.

Mijn ervaring

Ik heb zelf wel eens Hoooked Eucalyps gebruikt. Dit is een prachtig garen van 100% eucalyptus. Ik heb dit geprobeerd als alternatief voor katoen bij het maken van amigurumi en knuffels. En dat was zeker een succes! Het garen is zo lekker zacht en soepel dat de knuffel veel zachter is dan als deze van acryl of katoen gemaakt is. 

Alternatief 3: linnen als alternatief voor katoen

Linnen is gemaakt van vlas vezels. Van zichzelf is vlas heel ruw, dus meestal worden daar ook andere vezels zoals katoen bij gebruikt. Linnen ademt heel goed en neemt veel vocht op, dat maakt het een goed alternatief voor katoen.

Teelt en bewerkingen

De vlasplant groeit makkelijk en er is weinig kunstmest en bestrijdingsmiddelen nodig. Vergeleken met katoen zijn er aanzienlijk minder bestrijdingsmiddelen nodig. Ook is er minder mest nodig, want als er bij het telen van vlas teveel kunstmest gebruikt wordt, dan worden de vezels te lang en onbruikbaar. In Nederland produceren we ook linnen. Dit is vooral biologisch linnen. Daarbij is dan helemaal geen kunstmest of bestrijdingsmiddel gebruikt. Linnen dat op deze manier geproduceerd en geteeld is heeft het EKO keurmerk.

Mijn ervaring

Zelf heb ik ervaring met Hoooked Somen. Een garen gemaakt van een mix van gerecycled katoen en biologisch geproduceerd linnen. Ik heb er een tas van gehaakt om het gewoon eens uit te proberen en het haakte echt super fijn weg. De steken definitie is mooi en de tas is heel stevig geworden omdat de draad heel stevig is. 

Alternatief 4: gerecyclede katoen of acryl

Wanneer je geen nieuwe grondstoffen nodig hebt voor het maken van materiaal is dat natuurlijk een heel duidelijk alternatief. Gerecyclede katoen is dus een perfecte vervanging voor gewone katoen en gerecyclede acryl voor gewone acryl. Dit komt omdat het hetzelfde materiaal is, met dezelfde eigenschappen, alleen wordt het op een andere manier geproduceerd. 

De meeste gerecyclede katoen wordt gemaakt van reststoffen uit de kledingindustrie. Deze lappen stof worden weer versnipperd en tot garen gesponnen. Over het algemeen is het ook niet 100% katoen, maar 90% gerecycled katoen en 10% gerecyclede andere vezels. 

Over het recyclingsproces van katoen

Katoen afval wordt op kleur gesorteerd en opnieuw versnipperd. Dit wordt dan tot een nieuwe kleur gesponnen. Veel fabrikanten van gerecycled katoen bleken en verven de garens daarbij niet meer, waardoor kleuren tussen batches kunnen verschillen (net als verschillende verfbaden bij gewone garens natuurlijk). Veel van deze garens zijn ook niet perfect effen, maar je ziet lichte spikkeltjes van de kleuren die gebruikt zijn om tot deze kleur te komen.

Over het recyclingsproces van acryl en polyester

Het recyclingsproces van de synthetische garens wisselt wat meer tussen de verschillende garens en fabrikanten. Sommige garens worden ook weer gemaakt van restmateriaal dat overgebleven is uit de kledingindustrie of bij de productie van andere garens of stoffen. Dit zou anders vernietigd worden, dus dat dit nu een tweede leven krijgt is alleen maar heel erg goed!

En soms worden deze garens ook gemaakt van ander gerecycled plastic. Zo heeft Scheepjes een garen dat gemaakt wordt met 50% polyester dat gemaakt is uit gerecyclede flesjes. 

Sowieso krijgen oude materialen een nieuw leven, wat altijd beter is dan dat er nieuwe materialen gemaakt worden!

Mijn ervaring

Inmiddels heb ik een heel aantal van de gerecyclede katoen en acryl garens van verschillende fabrikanten in mijn webshop. Elk van deze garens heb ik zelf ook eerst mee gehaakt. 

Van al deze garens is Scheepjes Cotton Create DK (50% nieuwe katoen, 50% gerecyclede katoen) mijn favoriete gerecyclede katoen garen. En Yarn and Colors Chunky Amazing mijn favoriete gerecyclede acryl garen. Voor een nog wat dikkere katoen wordt ik ook wel erg blij van Lankava Minimop.

Alternatief 5: Tencel, lyocell, SeaCell als alternatief voor synthetische garens

Tencel, lyocell en SeaCell zijn alle drie goede duurzame alternatieven voor katoen en synthetisch garen. Met name een fijn alternatief voor acryl en polyester. Het is zo zacht als zijde en zo sterk als polyester. Het neemt goed vocht op en het kreukt niet snel. Wel is de draad erg glad en dat maakt het niet erg geschikt voor beginners. Trouwens, voordat ik mij in deze alternatieven ging verdiepen had ik nog nooit van Tencel, lyocell of SeaCell gehoord. Tencel is eigenlijk de merknaam van een natuurlijke vezel: Lyocell. 

Productie en bewerking lyocell/Tencel

Lyocell wordt gemaakt van cellulose uit houtsnippers van voornamelijk beuk- en eucalyptusbomen. Deze bomen groeien in speciale bossen die duurzaam beheerd worden. Hierdoor heeft deze vezel het FSC-keurmerk. Tencel/lyocell is een kunstmatige vezel. Eigenlijk is dit dus ook een synthetische vezel. Maar deze verschilt van acryl, polyester en polyamide doordat het proces duurzaam is opgezet.

De chemische stoffen die gebruikt worden worden voor 99,6% hergebruikt. En het afvalwater wat vrij komt is ook geheel onschadelijk, in tegenstelling tot het afvalwater wat bij de productie van acryl, polyester en polyamide vrij komt. Het is wel nodig dat Tencel gebleekt is voordat het geverfd kan worden. Maar daarvoor heeft de producent een uniek chloorvrij bleekproces ontwikkeld. Door al deze maatregelen wordt Tencel dus onder zeer strenge milieuvoorwaarden geproduceerd. Dat maakt het een duurzaam alternatief voor de traditionele synthetische garens.

Productie en bewerking SeaCell

SeaCell is eigenlijk hetzelfde als Lyocell, alleen worden er vezels van zeewier gebruikt die gecombineerd worden met cellulose uit duurzaam beheerde bossen. Het materiaal is hernieuwbaar, 100% biologisch afbreekbaar en volledig plantaardig. SeaCell stof en garen is zacht en comfortabel. Garen met SeaCell erin krijgen alle eigenschappen van zeewier mee. Zeewier heeft ontstekingsremmende eigenschappen en kan zelfs gezondheidsbevorderende mineralen en vitamines overbrengen op de huid.

Wellicht is dit effect wel minderd wanneer SeaCell in garens verwerkt is. Omdat het vaak samengevoegd is met andere vezels. Ook lyocell garens worden vaak vermengd met garen omdat het produceren van lyocell een kostbaar proces is.

Overigen

Deze vijf duurzame alternatieven zijn slechts de vijf meest bekende alternatieven voor katoen en synthetische garens. Er zijn zo veel meer alternatieve vezels. Zoals hennep of jute. Beiden van deze zijn ook heel duurzaam om te telen, maar ik kon hier weinig informatie over vinden en er zijn ook niet veel garens van deze vezels.